Bugun...


Soner EROL

facebook-paylas
İslam Hukukundaki ‘’Devlet Başkanı’’ Anlayışına Türk Töresinin Etkisi
Tarih: 12-07-2019 17:51:00 Güncelleme: 12-07-2019 17:51:00


Türk Milli kültürünün oluşmasında İslamiyetin etkisi ne denli büyük ve önemliyse bilhassa Balkanlar, Anadolu ve Orta Asya Müslümanlığı üzerindeki Türk Kültür ve düşün yapısının etkisi de aynı derecede mühimdir. Tarihsel açıdan, Türk siyasal varlığının etkinlik gösterdiği coğrafyalarda tezahür eden İslamiyet anlayışında, Türk Töresinin teorik ve pratik etkileri kendini göstermektedir. Türk hakimiyetinin yüzyıllar boyunca sürdüğü, Bağdat’tan Kırım’a; Bosna’dan Hindistan ve Moğolistan’a uzanan teritoryal hatta egemen olan İslam anlayışının, Arap Yarımadası’ndaki geleneksel İslam anlayışından çeşitli yönleriyle farklılaştığını görürüz. Ekseriyetle idare hukuku alanında gözlemlenen bu farklılaşmanın, Türk Töresindeki katışıksız yönetim anlayışından ve devlet başkanlığı kurumuna atfedilen önemden ileri geldiği söylenebilir. Bilindiği üzere Töreye göre yönetme güç ve ayrıcalığı Tanrı tarafından Kağana bahşedilmiştir. Hükümranlığın ve meşruiyetin kaynağı olan bu ilahi lütfa ‘’Kut’’ adı verilir. Kut sayesinde Kağanın dünyevi iktidarı Tanrı tarafından kutsanmış, ilahi otoriteye dayanmış olur. Lakin bu ilahi hak, daha baştan kendi sınırlarıyla maluldür. Kut alan Kağan, adaletli, faziletli ve merhametli olmak zorundadır. Dünyevi iktidarın büyüsüne kapılıp bu niteliklerini yitiren Kağan, Kut hakkını kaybeder ve ölüm, savaş ya da isyan neticesinde iktidarı son bulur. Bunun yanında Kut ile bahşedilen yönetme hakkı tamamen dünyevidir; Kağanın otoritesi yaşayanlar üzerindedir. İlahi iktidarın tek sahibi olan Tanrı ise, yaşananlar üzerinde mutlak belirleyicidir. İslam Hukukunda devlet başkanı, Halife sıfatıyla Hz. Peygamber’in vekilidir. Bu vekaletin yüklediği sorumluluk dünyevi ve uhrevi alanların tümünü kapsar. Halife, Emir’ül müminin olarak dini kuralların, devlet reisi olarak da yönetsel kuralların uygulayıcısıdır. Bu kurallar bütünü, Kuran ve Sünnet tarafından şekillendirilmiş şeriatın bizatihi kendisidir. Şeriat, dünyevi ve uhrevi alanın tamamına ilişkin kurallar ve kriterler belirlemiştir. Halife, şeriat dairesi içinde hareket etmekle mükelleftir. Halifelik makamının bilhassa dünyevi iktidar alanına ilişkin bu tasarrufu ilk Türk-İslam devletlerinde bir iktidar sorununa neden olmuş ve ihtilaf, Halife lehine çözümlenmişti. İlk Müslüman hakanlar, Halifeye bağlı birer emir durumundaydı. Fakat Tuğrul Bey’in 1058 yılında Bağdat’ı ele geçirip bizzat Abbasi Halifesi tarafından ‘’Doğunun ve Batının Hükümdarı’’ ilan edilmesiyle birlikte Halife dünyevi iktidar alanından soyutlanıyor, uhrevi iktidarın siyasal tecellisi olan yeryüzü hakimiyeti Türk-İslam sentezli ‘’Sultan’’a bırakılıyordu. Bu tarihten itibaren Halife, Hz. Peygamber’in dini vekili, İslamiyet’in yol göstericisi sıfatlarıyla kendisine kudsiyet atfedilen, yönetsel yetkileri son derece sınırlanmış bir temsil makamı haline geldi. Öte taraftan yetki sahasını son derece genişletmiş Sultan ise siyasal iktidarın mutlak hakimi olmanın ötesinde zaman zaman dini alana dahi müdahale eden bir otorite olarak billurlaştı. Türk-İslam devletlerinin güçlenmeleri ve egemenlik sahalarını genişletmelerine paralel olarak dini otorite-siyasi otorite ayrımı giderek kurumsallaştı. İslam Hukukunda meydana gelen dini otorite-siyasi otorite ayrımı zaman zaman sınır ihlallerine sahne olsa da, modern döneme dek varlığını korudu. Modern dünyanın tartışmalarının tarihsel olgu ve olayların sonucu olduğunu kabul edersek, bugün yaşanan laiklik, şeriatçılık tartışmalarının akılcı analizi için 11. yüzyılda yaşanan bu dönüşümün bilimsel olarak ele alınıp irdelenmesinin gerekliliği sonucunu çıkarırız.



Bu yazı 15572 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 17 12 2 3 32 13 39 +19
2 Fenerbahçe 17 11 4 2 42 20 35 +22
3 Başakşehir FK 16 9 3 4 25 17 31 +8
4 Adana Demirspor 16 8 2 6 32 16 30 +16
5 Beşiktaş 16 8 3 5 30 20 29 +10
6 Trabzonspor 16 8 3 5 25 20 29 +5
7 Konyaspor 17 6 2 9 23 16 27 +7
8 Kayserispor 17 7 8 2 24 24 23 0
9 Alanyaspor 17 5 6 6 25 31 21 -6
10 Fatih Karagümrük 17 5 7 5 36 35 20 +1
11 MKE Ankaragücü 17 5 8 4 22 26 19 -4
12 Giresunspor 17 5 8 4 16 26 19 -10
13 Gaziantep FK 16 4 6 6 22 23 18 -1
14 Kasımpaşa 17 5 9 3 18 29 18 -11
15 Antalyaspor 16 5 9 2 20 27 17 -7
16 Hatayspor 17 4 8 5 15 29 17 -14
17 Sivasspor 17 3 8 6 18 24 15 -6
18 Ümraniyespor 17 3 9 5 21 30 14 -9
19 İstanbulspor 16 3 11 2 15 35 11 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 18 11 2 5 25 11 38 +14
2 Samsunspor 18 8 2 8 28 15 32 +13
3 Bodrumspor 18 9 4 5 28 17 32 +11
4 Keçiörengücü 18 9 4 5 29 21 32 +8
5 Bandırmaspor 18 8 3 7 27 23 31 +4
6 Pendikspor 18 8 4 6 24 12 30 +12
7 Çaykur Rizespor 18 7 2 9 23 13 30 +10
8 Boluspor 18 8 4 6 20 16 30 +4
9 Manisa FK 18 7 4 7 23 21 28 +2
10 Sakaryaspor 18 8 9 1 28 29 25 -1
11 Göztepe 17 7 7 3 17 15 24 +2
12 Altay 17 5 6 6 20 20 21 0
13 Erzurumspor FK 18 5 8 5 20 28 20 -8
14 Tuzlaspor 18 5 9 4 21 25 19 -4
15 Adanaspor 18 4 8 6 27 30 18 -3
16 Yeni Malatyaspor 18 3 9 6 16 28 15 -12
17 Denizlispor 18 4 11 3 18 34 15 -16
18 Altınordu 18 3 11 4 15 31 13 -16
19 Gençlerbirliği 18 1 13 4 18 38 7 -20
Takım O G M B A Y P AV
1 Bucaspor 1928 19 12 2 5 34 11 41 +23
2 Kocaelispor 19 12 2 5 39 21 41 +18
3 İskenderunspor A.Ş. 19 11 4 4 29 17 37 +12
4 1461 Trabzon FK 19 10 3 6 23 12 36 +11
5 Van Spor FK 19 9 4 6 26 18 33 +8
6 Karacabey Belediye Spor 19 8 3 8 25 17 32 +8
7 Ankara Demirspor 19 8 4 7 29 14 31 +15
8 Serik Belediyespor 19 8 4 7 29 22 31 +7
9 Zonguldak Kömürspor 19 9 6 4 23 22 31 +1
10 Kırklarelispor 19 6 5 8 21 18 26 +3
11 Sarıyer 19 5 5 9 23 25 24 -2
12 Fethiyespor 19 6 9 4 21 29 22 -8
13 Adıyaman FK 19 4 7 8 20 24 20 -4
14 Kastamonuspor 19 5 9 5 16 25 20 -9
15 Kırşehir FSK 19 3 7 9 17 22 18 -5
16 Etimesgut Belediyespor 19 4 9 6 20 29 18 -9
17 Balıkesirspor 19 4 11 4 13 27 16 -14
18 Uşak Spor 19 3 12 4 14 31 13 -17
19 Diyarbekir Spor 19 1 11 7 15 34 10 -19
20 Pazarspor 19 1 12 6 12 31 9 -19
Takım O G M B A Y P AV
1 Yeni Mersin İY 17 12 2 3 24 9 39 +15
2 52 Orduspor FK 17 10 3 4 28 16 34 +12
3 Karaköprü Belediyespor 17 9 3 5 22 11 32 +11
4 Belediye Kütahyaspor 17 8 3 6 24 16 30 +8
5 Karşıyaka 17 8 4 5 18 9 29 +9
6 Belediye Derincespor 17 8 4 5 22 19 29 +3
7 Nevşehir Belediyespor 17 7 4 6 24 19 27 +5
8 Ağrı 1970 Spor 17 7 4 6 17 12 27 +5
9 Hacettepe 1945 17 6 6 5 23 23 23 0
10 Çatalcaspor 17 5 7 5 21 21 20 0
11 Elazığspor 17 5 7 5 19 27 20 -8
12 1954 Kelkit Bld.Spor 17 3 5 9 14 17 18 -3
13 1922 Konyaspor 17 5 9 3 19 27 18 -8
14 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü 17 4 9 4 14 22 16 -8
15 Edirnespor 17 5 11 1 15 24 16 -9
16 Şile Yıldızspor 17 2 6 9 15 19 15 -4
17 Yomraspor 17 2 10 5 11 21 11 -10
18 Eskişehirspor 17 2 11 4 19 37 10 -18
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/01/2023 Alanyaspor vs Trabzonspor
 09/01/2023 İstanbulspor vs Gaziantep FK
 13/01/2023 Kayserispor vs Sivasspor
 13/01/2023 Galatasaray vs Hatayspor
 14/01/2023 Antalyaspor vs Giresunspor
 14/01/2023 Adana Demirspor vs MKE Ankaragücü
 14/01/2023 Konyaspor vs Beşiktaş
 14/01/2023 Trabzonspor vs Başakşehir FK
 15/01/2023 Ümraniyespor vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/01/2023 Denizlispor vs Eyüpspor
 14/01/2023 Boluspor vs Manisa FK
 14/01/2023 Keçiörengücü vs Çaykur Rizespor
 14/01/2023 Samsunspor vs Altay
 14/01/2023 Göztepe vs Sakaryaspor
 15/01/2023 Tuzlaspor vs Adanaspor
 15/01/2023 Yeni Malatyaspor vs Bodrumspor
 15/01/2023 Altınordu vs Gençlerbirliği
 16/01/2023 Pendikspor vs Erzurumspor FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/01/2023 Bucaspor 1928 vs Karacabey Belediye Spor
 14/01/2023 Sarıyer vs Etimesgut Belediyespor
 14/01/2023 Serik Belediyespor vs Kastamonuspor
 15/01/2023 Balıkesirspor vs İskenderunspor A.Ş.
 15/01/2023 Fethiyespor vs Zonguldak Kömürspor
 15/01/2023 Kırklarelispor vs Kocaelispor
 15/01/2023 Kırşehir Futbol Spor Kulübü vs Ankara Demirspor
 15/01/2023 Pazarspor vs Van Spor FK
 15/01/2023 Uşak Spor vs Diyarbekir Spor
 15/01/2023 1461 Trabzon FK vs Adıyaman FK
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 14/01/2023 Karşıyaka vs Nevşehir Belediyespor
 14/01/2023 Yomraspor vs Belediye Kütahyaspor
 15/01/2023 Ağrı 1970 Spor vs 52 Orduspor FK
 15/01/2023 Amasyaspor 1968 Futbol Kulübü vs Yeni Mersin İdman Yurdu
 15/01/2023 Çatalcaspor vs Edirnespor
 15/01/2023 Eskişehirspor vs Belediye Derincespor
 15/01/2023 Hacettepe 1945 vs Şile Yıldızspor
 15/01/2023 Karaköprü Belediyespor vs 1922 Konyaspor
 15/01/2023 1954 Kelkit Bld.Spor vs Elazığspor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
YAZARLAR
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI