Bugun...


Fatih SÜTCÜ


facebook-paylas







EVLİYA ÇELEBİ'NİN GÖZÜNDEN MERZİFON
Tarih: 23-02-2021 10:14:00 Güncelleme: 23-02-2021 10:14:00


 Evliya Çelebi, Defterzade Mehmet Paşa ile birlikte 1644 yılında yaptığı gezi sırasında Merzifon’a da uğramıştır. Merzifon la ilgili görüş ve düşünceleri iyi bir araştırma, inceleme ürünü olmayıp kulaktan dolma olduğu söylenmektedir. Evliya Çelebi'nin ağzından kısaltarak sizlere nakletmeye çalışacağım. - Altı gün Kör Köyü'nde konaklayıp yedinci günü kalkarak Merzifon Kalesi'ne geldik. Kale Danişmentlilerin yapısıdır. Yıldırım Beyazıt devrinde ele geçirilmiştir. Sivas Eyaleti’nin Amasya Sancağı’na bağlı, kerpiçten yapılmış güzel bir kaledir. İçinde ev yoktur. Cephane ve askeri malzemeleri koruyan koruyucuları vardır. Kent, Pir Dede Sultan’ın vakfıdır. Kentin yöneticisi Kızlar Ağası’dır. Üç yüz akçelik kutsal bir ilçedir. Kadısının yıllık altı kese altın geliri vardır. Kalesi toprak olduğundan Kale Ağası ve askerleri yoktur. Müftü, ordunun ileri gelenleri, Yeniçeri Komutanı, belediye memurları, üç yüz kadar büyük makamlara ulaşmış kadısı, dine uygun işler yapan şeyhleri kentin ileri gelenleri ve ağaları, paşalığa yakışır kahyası vardır. Özellikle Paşa Efendimiz (Defterzade Mehmet Paşa) ev sahipliği yapan, Yassı Mehmet Paşa'nın (o zamanki Sadrazam) Silahtarı Dilaver Ağa, adına yaraşır, cömert ve yürekli bir yiğittir. Bu kişi, on gün iç ağaları ile bu konukseverliğini aksatmadı. Türk ilidir. Halkı kusursuz, sağlam, yumuşak huylu insanlardır. Ucuzluk ve bolluk içinde, düzenli yapıları olan bir kenttir. Taşan Dağı'nın güney eteğinde olup dört bin kadar kiremit ve toprak damla örtülü evi vardır. Kırk dört mahalle, yetmiş dört camidir. Eski Cami ile Medreseönü Cami en ünlüleridir. Medreselerinden, Sultan Murat'ın (Çelebi Sultan Mehmet) onarttıdığı medrese dersanesi çok , bir fil yılı eğitim yapılan bir yerdir. Hadis bilimi bile okunmaktadır. İki güzel okuma yeri (okulu), yetmiş kadar çocuk okulu, iki aşevi (imarethane), yedi tekke ve dervişleri bulunmaktadır. Pir Dede Tekkesi, Hırka’yı Sultan Tekkesi, Hazreti Ukkaşe Tekkesi ulu yapılardır. Kent içinde Kadiri ve Halveti Tekkeleri vardır. Hanları da vardır. Çarşıda berberler yakınındaki Eski Han'ın kapısının sol köşesinde bir pehlivan gürzü asılıdır. Hamamlarından Çifte Hamam, hoș, havadar bir bina olup, erkek ve kadınlara ayrılmış yetmiş kurnalı büyük bir hamamdır. Erkekler bölümünün üçte birinde keçeciler keçe teper. Diğer üçte birinde , göz rengi, sarı, kırmızı sahtiyan işleyip boyayan debağlar (derici) çalışırlar. Kırk kurnası sürekli akmaktadır. Kubbelerinden ve duvarlarından bir damla su bile damlamaz. Bina eski olduğundan biraz karanlıktır. Havası güzel bir kent olduğundan halkı sağlıklı, sağlam insanlardır. Beylerinin çoğu aileleri ile birlikte Taşan Dağı yaylaklarına çıkıp, altı ay oradaki Türkmenlerle hoş zamanlar geçirirler. Bu yayla, Danişmentliler ve Osmanlılarla birlikte Mahan’dan gelen Taşanoğullarına verilmiş miraslı maldır. Taşanoğullarından Seydi Bey bu yörenin Ekilen bir buğday tanesinden, onbeş, yirmi karındaş çıkıp yüz tane olduğu gibi bir kile (iki ölçek) tohuma da seksen kile ürün verir. Bu suların bir ağası vardır. Taşanoğulları da su için ona pay verirler. Yahşi (yaman, iyi) ağalardır. Bu ağalar olmasa Merzifon halkı (su yüzünden) birbirini kırar geçirir. Merzifon bayırlı bir alanda kurulmuş olup sırtını Taşan Dağı’na dayamıştır. Amasya bu kentin güneyinde olup on beş saattir. Ladik 12, Osmancık 16, Gümüş 10, Gedikhan Kasabası 8 saattir. Taşan Dağı'nın kuzey eteklerinde Vezirköprü Kenti'ne bakan koca bir kale vardır. Buradan üç durakla Samsun Kalesi'ne varılır. Burası Merzifonluların iskelesidir. Sinop İskelesi'ne de gidenler olur ama Samsun daha yakındır. Antep pekmezi gibi güzel pekmezi, leziz ve sulu üzümü olur. Pir Dede Tekesi'nin çevresinde ve diğer yerlerde altı yüz dükkan vardır. Boyacı dükkanları çoktur. İran boyasından daha iyi boya yaparlar. Mavi boyası ünlüdür. Kırım ülkesine buradan tüccarlar, her yıl binlerce top pembe bez götürüp tutsaklar ile değiştirirler. Kırım halkının ferace (uzun, siyah çarşaf) ve iç çamşırları hep Merzifon bezidir. Pembe ipliği de ünlüdür.Kentlilerin döşekleri, alaca yastıkları, çizgili hoş yorgan yüzleri, çarşaf ve perdeleri çok ünlüdür.” (Kaynak Evliya Çelebi Seyahatname 2.Cilt Sayfa 369-396) FATİH SÜTCÜ





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • AK Parti - Uğur Işılak, Recep Tayyip Erdoğan Dombra
    AK Parti - Uğur Işılak, Recep Tayyip Erdoğan Dombra
  • BURAK AYYILDIZ - Doymadım Doyamadım
    BURAK AYYILDIZ - Doymadım Doyamadım
  • İÇERDE 19. BÖLÜM
    resim yok
  • Osman Zeki Öner
    Osman Zeki Öner
  • Neşet Ertaş Evvelim Sen Oldun
    Neşet Ertaş Evvelim Sen Oldun
  • Aytaç Doğan İç Benim İçin
    Aytaç Doğan İç Benim İçin
  1. AK Parti - Uğur Işılak, Recep Tayyip Erdoğan Dombra
  2. BURAK AYYILDIZ - Doymadım Doyamadım
  3. İÇERDE 19. BÖLÜM
  4. Osman Zeki Öner
  5. Neşet Ertaş Evvelim Sen Oldun
  6. Aytaç Doğan İç Benim İçin
VİDEO GALERİ
YUKARI